IranSculpture.ir
تحقیقی - خبری - پژوهشی جامع ترین سایت تخصصی هنر مجسمه سازی ایران
بازگشت مقالاتی پیرامون هنر و زیبایی شناسی
[1] .................................................................................................................... [کوبیسم و فوتوریسم ایتالیایی]
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
کوبیسم و فوتوریسم ایتالیایی
لوردس سیرلوت
سیدمحمد آوینی

عنوان :
نویسنده:
مترجم:
منبع:
--------------------------------------------------------------------------------------------------------

سرچشمه‌های نهضت کوبیسم را می‌توان در سال 1907 جستجو کرد، سالی که پیکاسو «دوشیزگان آوینیون»1 را نقاشی کرد. این نقاشی یک کمپوزیسیون هندسی است که با اثار «پل سزان»، که برخی او را پیشرو و منادی کوبیسم می‌دانند، پیوند نزدیکی دارد. در پایین این اثر یک قطعه طبیعت بیجان اغراق شده، نظیر برخی آثار طبیعت بیجان سزان، وجود دارد. مرگ سزان در سال 1906 و برپایی نمایشگاه بزرگی از آثار او در سال 1907 نقشی اساسی در پیدایش کوبیسم داشت.
تکنیک سزان علاقۀ فراوان او را به اشکال هندسی نشان می‌دهد، اما انقلابی‌ترین ابداع او به عنوان ی نقاش در نحوۀ پرداخت و تصور شخصی او از فضا نهفته است. سزان پرسپکتیو خطی مرسوم را رها کرد و به رنگ در ایجاد و القای احساس فضا و عمق اولویت داد. سزان در مجموعۀ نقاشیهایی که به «قلۀ سنت ویکتوار»2 اختصاص داد از رنگهای آجری، نخودی و خرمایی برای پیش ـ ‌زمینه و رنگمایه‌های خاکستری و آبی برای پس‌ ـ زمینه استفاده کرد. این دو طیف رنگ، یکی گرم و دیگری سرد، به طور وسیعی توسط اولین نقاشان کوبیست به کار می‌رفت.
پابلو پیکاسو، «ژرژ براک»3 و «خوان‌گری»4 به عنوان نمایندگان رسمی کوبیسم شناخته شده‌اند. اما آثار نقاشان متعدد دیگری را می‌توان کوبیستی به حساب آورد، از جمله «آلبرگلز»5 و «ژان متسینژر»6 که نخستین کتاب دربارۀ کوبیسم به نام «در باب کوبیسم»7 را تألیف کرده‌اند. «فرنان لژه»8 ، «روبر دلونه»9 ، «فرانسیس پیکابیا»10 ، «مارسل دوشان»11 و «آندره لوت»12 نیز از جمله هنرمندان کوبیست محسوب می‌شوند.
«گیوم آپولینر»13 منتقد و شاعر اولین کسی بود که انواع مختلف کوبیسم را در سال 1913 به تفصیل طبقه‌بندی کرد. او در آن سال کتابی تحت عنوان «تأملات زیبایی‌شناختی ـ نقاشان کوبیست»14 منتشر کرد. همین کتاب بود که تئوریهای کوبیسم را در خارج از کشور انتشار داد و این نهضت فرانسوی‌الاصل را قادر ساخت تا با سایر سبکهای اروپای معاصر درآمیزد.
مورخان هنر مطابق دو دورۀ متمایز، به طرح دو نوع مختلف کوبیسم می‌پردازند. اولی که تا سال 1911 ادامه یافت «کوبیسم تحلیلی»15 نامیده می‌شود. پس از سال 1912، با مطرح شدن کُلاژ، «کوبیسم ترکیبی»16 به وجود آمد.
در کوبیسم تحلیلی هنرمند تصویر واقعی سوژه‌اش را در ذهن خود تجزیه می‌کند. سپس، آن را با استفاده از شکلهای هندسی دوباره ترکیب می‌کند.
کوبیسم بتدریج به رئالیسم نزدیک‌تر شد. رفته‌رفته اشیاء واقعی در کمپوزیسیونها نقش مهمتری را برعهده می‌گرفتند و گاه عملاً روی بوم چسبانده می‌شدند. آنها همچنین واقعگرایانه‌تر تجسم پیدا می‌کردند.
بدون تردید کلاژ مهمترین دستاورد کوبیسم بود. این تکنیک بسرعت در ورای مرزهای کوبیسم رایج شد و بسیاری از هنرمندان آن را پذیرفته و به کار بستند.
انقلابی که بعد از کشف کلاژ در نقاشی به وقوع پیوست یکی از برجسته‌ترین جنبه‌های چشم‌انداز هنر در قرن بیستم است. چیزهایی مثل کاغذ، مقوا، پارچه و تور که مستقیماً روی نقاشی چسبانده می‌شدند به کمپوزیسیون غنای بسیار زیادی بخشیدند. به نظر می‌رسید استفاده از این اشیاء روزمره به عنوان بخشی از نقاشی ایدۀ هنر را به طور کلی دگرگون سازد.
مجسمه‌سازان کوبیست غالباً ترجیح می‌دادند از اشکال مدوّر استفاده کنند. آنها با انواع مختلف مواد کار می‌کردند. مجسمه‌های مفرغی «ریمون دوشان ـ ویلون»17 ظاهراً نوعی سبک بدوی را به نمایش می‌گذارند. سبک او با ساختارهای پیچیده‌ای که «الکساندر آرکیپنکو»18 از چوب رنگ‌آمیزی شده می‌ساخت کاملاً متفاوت است. کار آرکیپنکو احتمالاً بیشتر به آثار نقاشان کوبیست شباهت دارد. «ژاک لیپ شیتز»19 یکی دیگر از مجسمه‌سازان مهم کوبیست بود که کارهای سنگی او نمونه‌ای از کوبیسم ترکیبی محض بوده و از سطوح کاملاً هندسی تشکیل می‌شود.
«کنستانتین برانکوزی» مجسمه‌سازی اهل رومانی است که در پاریس سکونت گزید. آثار سنگی اولیۀ او که تأثیر عظیمی بر مودیلیانی گذاشت، به لحاظ شکل هندسی خود قطعاً پیوند نزدیکی با کوبیسم دارد. اما برانکوزی در کارهای بعدیش، آثار فلزی و مفرغیِ تخم‌مرغی شکل خاص خودش را به وجود آورد.
کارهای «هنری لورنز»20 هم منحصر به فرد هستند. او تحت‌تأثیر براک یک مجموعه کار سه بعدی را در سال 1911 آغاز کرد. این مجموعه بیانگر برداشت شخصی او از کلاژ است. آثار سه بعدی لورنز ترکیبها یا کمپوزیسیونهایی چوبی‌اند که ظهور داداییسم در آنها قابل پیش‌بینی است. استفاده از سنگ و مفرغ شخصیت آثار بعدی اورا به شدت دگرگون ساخت.
کوبیسم در حیطۀ مجسمه‌سازی قرن حاضر دید تازه‌ای را نسبت به فضا مطرح کرد. کل اندیشۀ فضای سه بعدی و به هم پیوسته جای خود را به اندیشۀ ف ضای منفصل سپرد. به تدریج ایده‌ای شکل می‌گرفت که به آثار کنستروکتیویستی «نائوم گابو»21 و «آنتوان پیفسنر»22 و مجسمه‌های هواییشان23 می‌انجامید. در آثار آنان فضا و هوای درون و اطراف اثر به اندازۀ خود مجسمه اهمیت دارد.
هرچند هنرمندان فوتوریست در پایان سدۀ گذشته و آغاز سدۀ حاضر غالباً یکدیگر را می‌شناختند، اما این نهضت تا سال 1909 هنوز شکل نگرفته بود. در این سال «فیلپو تاماتز و مارینتی»24، ایدئولوژیست این گروه، نخستین بیانیۀ فوتوریستها را منتشر کرد. یک جملۀ خشونت‌آمیز و مشهور در بیانۀ مذکور مکتب فوتوریسم را به صورتی موجز معرفی می‌کند: «اتومبیلی که صدای مسلسل می‌دهد از الهۀ پیروزی ساموتراس25 زیباتر اس.» این اظهارنظر اساس ایدئولوی فوتوریستی، یعنی انکار کامل و مطلق ارزشهای گذشته و وضع ارزشهای جدید را روشن می‌کند. اندیشه‌های مدرنیستی عموماً با توجیه و تأیید آینده و نفی گذشته سروکار دارند. این مسأله در بسیاری از آثار نقاشان فوتوریست نظیر «اومبرتو بوتچونی»26 ، «کارلو کارا»27 ، «جیاکومو بالّا»28 و «جینو سورینی»29، که همه دنیای جدید را موضوع کار خود قرار می‌دهند، مشهود است. «شهر» منبع پایان‌ناپذیر الهام هنرمندان فوتوریست است: خانه‌ها بنا می‌شود، مردم در خیابانهای شلوغ راه می‌روند، و چراغهای برقی، رستورانها، بارها، ماشینها و دوچرخه‌ها همه جا را پر کرده‌اند.
هنرمندان فوتوریست که پوتچونی در میان آنها از همه مشهورتر است، همگی از پیکر انسان به عنوان مدلی برای نقاشیها و مجسمه‌هایشان استفاده می‌کردند. آنان برای القای حالت پویایی و تحرک که دغدغۀ ذهنی اصلیشان بود، تکنیکی به نام نطقه‌پردازی را به کار می‌گرفتند. هدف عمدۀ آثار فوتوریستی نمایش حرکت، تغییر و دگرگونی بود که از دید فوتوریستها پیشرفت و ترقی را بیان می‌کرد.
فوتوریستها نخستین کسانی بودند که سیستمی برای نمایش حسّ حرکت ابداع کردند . این سیستم «مقارنه»30 (همزمانی) نامیده شد. مقارنه تکنیکی بود که از تکرار تصاویری که برهم قرار می‌گرفتند، شبیه آنچه در یک سکانس فیلم مشاهده می‌شود، برای ایجاد حسّ حرکت استفاده می‌کرد. فوتوریستها برای دستیابی به جلوه‌های پویا و متحرک رنگهای متنوع، شدید و متضاد را به کار می‌بردند.
هر چند شکل هندسی به خودی خود موردنظر فوتوریستها نبوده، اما فوتوریسم دارای پیوندهایی با کوبیسم بود. تأثیر هنر انتزاعی (آبستره) را بر این نهضت ایتالیایی، چنانکه در آثار بوتچونی تحت عنوان «حالات ذهنی» مشهود است، نمی‌توان نادیده گرفت.
دو حادثه عمر نهضت فوتوریسم را کوتاه کرد: یکی مرگ زودرس بوتچونی، و دیگری روی آوردن کارلو کارا به سبکی تازه در سال 1914. کارا در این سال شیوۀ نقاشی فراطبیعی (متافیزیکال)31 را اختیار کرد.
معماری فتوریستی به بهترین شکل در پروژه‌های «آنتونیو سانتلیا»32، که طرحهایش برای ساختمان چند کارخانه گویای دلمشغولی او در زمینۀ کاربرد مدرنیسم در طراحی ساختمانهاست، خود را نشان می‌دهد.
شیوۀ فوتوریستها در طرح و ارائۀ اندیشه‌هایشان در بیانیۀ سال 1909 بدون تردید خشونت‌آمیز و تهاجمی است. متن این بیانیه سرشار از افکار مغایر با اصول و ارزشهای رایج، نفی و انکار وضع موجود و حملات شخصی علیه فلاسفه و چهره‌های ادبی معروف سدۀ نوزدهم است. فوتوریسم زمینۀ پرورش نهضتهای پس از خود نظیر داداییسم و سوررئالیسم بود.

 [1]

  • Les Demoiselles d'Avignon،
  • Sainte-Victoire Mountain
  • Georges Braque 1963 ـ 1882. نقاش فرانسوی
  • Juan Gris 1927 ـ 1887. هنرمند اسپانیایی
  • Albert Gleizes
  • Jean Metzinger 1956 ـ 1883. نقاش فرانسوی
  • About Cubism
  • Fernand Leger 1955 ـ 1881. نقاش فرانسوی
  • Robert Delaunay 1941 ـ 1884. نقاش فرانسوی. پایه‌گذار اُرفیسم (به فرهنگ اصطلاحات رجوع شود).
  • Francis Picabia 1953 ـ 1879 نقاش فرانسوی
  • Marcel Duchamp 1968 ـ 1879. هنرمند فرانسوی
  • Andre Lhote 1962 ـ 1885. نقاش و نویسندۀ فرانسوی
  • Guillaume Apollinaire 1918 ـ 1880 شاعر فرانسوی
  • Aesthetic Meditations – The Cubist Painters
  • Cubism Analytical به فرهنگ اصطلاحات رجوع شود.
  • Synthetic Cubism به فرهنگ اصطلاحات رجوع شود.
  • Raymond Duchamp-Villon 1918 ـ 1876 مجسمه‌ساز فرانسوی. برادر مارسل دوشا ن
  • der Archipenko Alexan 1964 ـ 1887 مجسمه‌ساز روسی‌الاصل آمریکایی
  • Jac ques Lipchitz 1973 ـ 1891. مجسمه‌ساز فرانسوی
  • Henri Laurens 1954 ـ 1885 هنرمند کوبیست فرانسوی
  • Gabo Naum 1977 ـ 1890 مجسمه‌ساز روسی‌الاصل آمریکایی
  • Antoine Pevsner 1962 ـ 1886. مجسمه‌ساز روسی‌الاصل فرانسوی
  • Aerial Sculpture به فرهنگ اصطلاحات رجوع شود.
  • Marinetti Filippo Tommaso 1944 ـ 1876 نویسندۀ ایتالیایی پایه‌گذار فوتوریسم
  • Winged Victory of Samothrace پیکره‌ای متعلق به اوایل قرن دوم قبل از میلاد
  • Umberto Boccioni 1916 ـ 1882. نقاش و مجسمه‌ساز ایتالیایی. نظریه‌پرداز اصلی فوتوریسم در زمینۀ هنرهای بصری.
  • Carlo Carra 1966 ـ 1881 نقاش ایتالیایی
  • Giacomo Balla 1958 ـ 1871 هنرمند ایتالیایی
  • Gino Severini 1966 ـ 1883 نقاش ایتالیایی
  • Simultaneity به فرهنگ اصطلاحات رجوع شود.
  • Metaphysical Painting
  • Antonio Sant'elia 1916 ـ 1888 معمار ایتالیایی که در جنگ جهانی اول کشته شد.

فراخوان جشنواره های داخلی
فراخوان جشنواره های خارجی
100 سال مجسمه سازی نوین جهان
جشنواره های بین المللی
مقالاتی پیرامون هنر و زیبایی شناسی
معرفی کتاب
مقاله شناسی
پایان نامه های مجسمه سازی

اخبار انگلیسی
مقالات انگلیسی


درباره ما
تماس با ما
info@iransculpture.ir
IranSculpture@yahoo.com